Avtomobil boshqarishda eng muhim qoidalardan biri — bu tezlik rejimiga rioya qilishdir. Yo'l-transport hodisalarining aksariyati aynan tezlikni oshirish oqibatida yuz beradi. Ushbu maqolada O'zbekiston yo'llarida belgilangan joriy tezlik cheklovlari, jarimalar tizimi hamda xavfsiz haydashning amaliy jihatlarini ko'rib chiqamiz.
Yo'l harakati qoidalaridagi barcha yangiliklar haqida batafsil ma'lumotni PDD qoidalari 2026 maqolamizdan o'qishingiz mumkin.
Shahar ichida: 60 va 50 km/soat
O'zbekiston shaharlarida ruxsat etilgan maksimal tezlik 60 km/soat etib belgilangan.
Nima uchun aynan 60 km/soat?
- 70 km/soat tezlikda to'liq to'xtash masofasi 45-50 metr. Piyodaning omon qolish ehtimoli 15-20%.
- 60 km/soat da tormozlanish masofasi qisqaradi, omon qolish imkoniyati 40-50% gacha oshadi.
Maktablar, bog'chalar va shifoxonalar atrofidagi maxsus zonalarda tezlik 50 km/soat yoki pastroq qilib belgilangan.
Shaharlararo yo'llarda: 90-100 km/soat
- Yengil avtomobillar: Magistral yo'llarda — 100 km/soat, oddiy yo'llarda — 90 km/soat.
- Yuk avtomobillari va avtobuslar: 80-90 km/soat.
- Tirkamali transport vositalari: 70 km/soat.
Turar joy zonalari: 20 km/soat
Turar joy zonalari (hovlilar, ko'p qavatli uylar oralig'i) piyodalar erkin harakatlanadigan hududdir. Bu yerda ruxsat etilgan eng yuqori tezlik — 20 km/soat. Piyodalar ustuvorlikka ega va tranzit harakatlanish taqiqlangan.
Tezlik oshirish uchun jarimalar
Jarimalar bazaviy hisoblash miqdori (BHM) asosida hisoblanadi:
- 20 km/soatgacha oshirish: 1 BHM
- 20-40 km/soat oshirish: 5 BHM. Takrorlansa 15 BHM gacha yoki huquqdan mahrum etish.
- 40 km/soatdan yuqori oshirish: 9 BHM. Takrorlansa 25 BHM va 2 yilgacha huquqdan mahrum etish.
Aniq summalar va boshqa jarimalar haqida jarimalar jadvali 2026 maqolamizni ko'ring. Huquqiy asoslar bilan lex.uz portalida tanishing.
Ball tizimi
2026-yilda haydovchilar uchun 12 ballik tizim faol ishlayapti. Har bir qoidabuzarlik uchun "jarima balli" yoziladi. Bir yil ichida 12 ball yig'ilsa, haydovchi boshqaruv huquqidan mahrum qilinadi va qaytadan imtihon topshiradi. Haydovchi huquqlari sahifasida batafsil ma'lumot.
Radar kameralari qanday ishlaydi?
O'zbekiston yo'llarida statsionar va mobil radar komplekslari keng qo'llanilmoqda:
- Doppler effekti: Radio to'lqin yordamida tezlikni hisoblab beradi.
- Lazerli (Lidar): Lazer nurlari yordamida tezlik chiqariladi.
Tolerantlik: Radarlarning texnik xatoligini hisobga olib, qayd etilgan tezlikdan 5 km/soat ayiriladi. Ammo bu "qonuniy qo'shimcha tezlik" emas — qonun aniq: tezlik chekloviga to'liq rioya qilinishi shart. Rasmiy ma'lumotlar yhxb.uz saytida.
Zamonaviy kameralar nafaqat tezlikni, balki xavfsizlik kamarini taqmaslik, telefondan foydalanish va qizil chiroqdan o'tishni ham qayd etmoqda.
Xavfsiz haydash maslahatlari
- Masofani saqlang: "2 soniya qoidasi" yordamida tekshiring.
- Ob-havoni hisobga oling: Yomg'ir va tuman vaqtida tezlikni pasaytiring.
- Kechasi tezlikni tushiring: Faralaringiz yorug'ligidan o'zib ketmang.
- Fikringizni jamlang: Rulda telefon titkilash tezlikni oshirishdan ham xavfliroq.
Xulosa
Tezlik chegaralari jamiyatning barcha a'zolarining eson-omon yetib borishini ta'minlash uchun o'ylab topilgan. Bilimingizni sinab ko'rish uchun prava test savollari 2026 bo'limiga o'ting.
Imtihonlarga tez va qulay tayyorlanish uchun OsonPrava botidan foydalaning.
