Автомобил бошқаришда энг муҳим қоидалардан бири — бу тезлик режимига риоя қилишдир. Йўл-транспорт ҳодисаларининг аксарияти айнан тезликни ошириш оқибатида юз беради. Ушбу мақолада Ўзбекистон йўлларида белгиланган жорий тезлик чекловлари, жарималар тизими ҳамда хавфсиз ҳайдашнинг амалий жиҳатларини кўриб чиқамиз.
Йўл ҳаракати қоидаларидаги барча янгиликлар ҳақида батафсил маълумотни PDD қоидалари 2026 мақоламиздан ўқишингиз мумкин.
Шаҳар ичида: 60 ва 50 км/соат
Ўзбекистон шаҳарларида рухсат этилган максимал тезлик 60 км/соат этиб белгиланган.
Нима учун айнан 60 км/соат?
- 70 км/соат тезликда тўлиқ тўхташ масофаси 45-50 метр. Пиёданинг омон қолиш эҳтимоли 15-20%.
- 60 км/соат да тормозланиш масофаси қисқаради, омон қолиш имконияти 40-50% гача ошади.
Мактаблар, боғчалар ва шифохоналар атрофидаги махсус зоналарда тезлик 50 км/соат ёки пастроқ қилиб белгиланган.
Шаҳарлараро йўлларда: 90-100 км/соат
- Енгил автомобиллар: Магистрал йўлларда — 100 км/соат, оддий йўлларда — 90 км/соат.
- Юк автомобиллари ва автобуслар: 80-90 км/соат.
- Тиркамали транспорт воситалари: 70 км/соат.
Турар жой зоналари: 20 км/соат
Турар жой зоналари (ҳовлилар, кўп қаватли уйлар оралиғи) пиёдалар эркин ҳаракатланадиган ҳудуддир. Бу ерда рухсат этилган энг юқори тезлик — 20 км/соат. Пиёдалар устуворликка эга ва транзит ҳаракатланиш тақиқланган.
Тезлик ошириш учун жарималар
Жарималар базавий ҳисоблаш миқдори (БҲМ) асосида ҳисобланади:
- 20 км/соатгача ошириш: 1 БҲМ
- 20-40 км/соат ошириш: 5 БҲМ. Такрорланса 15 БҲМ гача ёки ҳуқуқдан маҳрум этиш.
- 40 км/соатдан юқори ошириш: 9 БҲМ. Такрорланса 25 БҲМ ва 2 йилгача ҳуқуқдан маҳрум этиш.
Аниқ суммалар ва бошқа жарималар ҳақида жарималар жадвали 2026 мақоламизни кўринг. Ҳуқуқий асослар билан lex.uz порталида танишинг.
Балл тизими
2026-йилда ҳайдовчилар учун 12 баллик тизим фаол ишлаяпти. Ҳар бир қоидабузарлик учун "жарима балли" ёзилади. Бир йил ичида 12 балл йиғилса, ҳайдовчи бошқарув ҳуқуқидан маҳрум қилинади ва қайтадан имтиҳон топширади. Ҳайдовчи ҳуқуқлари саҳифасида батафсил маълумот.
Радар камералари қандай ишлайди?
Ўзбекистон йўлларида стационар ва мобил радар комплекслари кенг қўлланилмоқда:
- Доплер эффекти: Радио тўлқин ёрдамида тезликни ҳисоблаб беради.
- Лазерли (Лидар): Лазер нурлари ёрдамида тезлик чиқарилади.
Толерантлик: Радарларнинг техник хатолигини ҳисобга олиб, қайд этилган тезликдан 5 км/соат айирилади. Аммо бу "қонуний қўшимча тезлик" эмас — қонун аниқ: тезлик чекловига тўлиқ риоя қилиниши шарт. Расмий маълумотлар yhxb.uz сайтида.
Замонавий камералар нафақат тезликни, балки хавфсизлик камарини тақмаслик, телефондан фойдаланиш ва қизил чироқдан ўтишни ҳам қайд этмоқда.
Хавфсиз ҳайдаш маслаҳатлари
- Масофани сақланг: "2 сония қоидаси" ёрдамида текширинг.
- Об-ҳавони ҳисобга олинг: Ёмғир ва туман вақтида тезликни пасайтиринг.
- Кечаси тезликни туширинг: Фараларингиз ёруғлигидан ўзиб кетманг.
- Фикрингизни жамланг: Рулда телефон титкилаш тезликни оширишдан ҳам хавфлироқ.
Хулоса
Тезлик чегаралари жамиятнинг барча аъзоларининг эсон-омон етиб боришини таъминлаш учун ўйлаб топилган. Билимингизни синаб кўриш учун prava test savollari 2026 бўлимига ўтинг.
Имтиҳонларга тез ва қулай тайёрланиш учун OsonPrava ботидан фойдаланинг.
