Чорраҳалар автомобиль йўлларининг энг тирбанд ва хавфли қисмларидан бири ҳисобланади. Аксарият йўл-транспорт ҳодисалари айнан чорраҳаларда, ҳайдовчиларнинг ҳаракатланиш навбатини нотўғри баҳолаши оқибатида юз беради. Янгиланган PDD қоидалари 2026 га мувофиқ, ҳайдовчилардан йўл белгилари, светофор ишоралари ва бошқа ҳаракат қатнашчиларини ўз вақтида пайқаш талаб этилади.
Чорраҳаларнинг асосий турлари
Чорраҳалар иккита катта гуруҳга бўлинади:
1. Тартибга солинган чорраҳалар
Агар чорраҳада светофор ишлаб турган бўлса ёки ҳаракатни тартибга солувчи (ДАН ходими) бошқараётган бўлса, бу тартибга солинган чорраҳа ҳисобланади. Бундай вазиятда имтиёз белгиларига ("Асосий йўл", "Йўл беринг") эътибор берилмайди.
2. Тартибга солинмаган чорраҳалар
Агар светофор йўқ бўлса, у ишламаётган бўлса ёки фақат сариқ чироқ милтиллаб турган бўлса, чорраҳа тартибга солинмаган ҳисобланади. Бу ҳолатда ҳайдовчилар йўл белгилари ва умумий қоидаларга бўйсунишлари шарт.
Светофор ва белгилар иерархияси
Ҳайдовчиликни энди ўрганаётганларнинг энг катта хатоси — светофор яшил чироғи ёнганда ҳам "Йўл беринг" белгисига қараб тўхтаб туришидир. Йўл ҳаракатида аниқ иерархия мавжуд:
- Тартибга солувчи (Инспектор): Унинг ишоралари энг юқори кучга эга. Ҳатто светофор қизил ёниб турса ҳам, тартибга солувчининг рухсат берувчи ишорасига бўйсуниш керак.
- Светофор ишоралари: Инспектор бўлмаганда светофорга қаралади. Светофор ишлаётганда имтиёз белгилари ўз кучини йўқотади.
- Йўл белгилари: Светофор ишламаганда ёки сариқ чироқ милтиллаганда имтиёз белгиларига амал қилинади.
Барча йўл ҳаракати қоидалари бўйича расмий маълумотларни lex.uz портали орқали текшириш тавсия этилади.
"Ўнг қўл қоидаси"
Агар сиз светофорсиз ва имтиёз белгиларисиз чорраҳага келиб қолсангиз (тенг аҳамиятли йўллар кесишмаси), универсал "ўнг қўл қоидаси" ишга тушади.
Қоиданинг моҳияти: Ҳайдовчи ўнг томондан яқинлашиб келаётган транспорт воситасига йўл бериши шарт. Агар сизнинг ўнг томонингизда автомобиль бўлмаса, ҳаракатни биринчи бўлиб бошлайсиз.
Чорраҳада ўнгга ва чапга бурилиш қоидалари
Бурилиш манёврлари доимий диққатни талаб қилади.
- Ўнгга бурилиш: Манёврни бошлашдан олдин энг ўнг қаторни эгалланг. Бурилиш вақтида пиёдаларга ва велосипедчиларга йўл беринг.
- Чапга бурилиш ва қайрилиш: Энг чап қаторни эгалланг. Яшил чироқ ёнганда чорраҳа ўртасига чиқинг ва қарама-қарши йўналишдан тўғрига ҳамда ўнгга ҳаракатланаётган автомобилларни ўтказиб юборинг. Шундан сўнг манёврни якунланг.
Трамвай иштирокидаги чорраҳалар
Кўпгина ҳайдовчиларни чалғитадиган яна бир омил — трамвай. Қоида: Тенг шароитларда трамвай доимо релссиз транспорт воситаларидан имтиёзга эга бўлади.
Масалан, сиз ҳам, трамвай ҳам яшил чироқда турибсиз. Сиз тўғрига кетмоқчисиз, трамвай эса сизнинг йўлингизни кесиб ўнгга бурилмоқчи. Бу ҳолатда сиз тўхтаб, трамвайга йўл беришингиз шарт. Аммо, трамвай иккинчи даражали йўлда, сиз эса асосий йўлда бўлсангиз, биринчи бўлиб сиз ўтасиз.
Тестдаги энг кўп хато қилинадиган чорраҳа саволлари
Назарий имтиҳонда ўқувчилар энг кўп хато қиладиган блок айнан шу мавзуга тегишли. Prava тест хатолари таҳлилига кўра, кўпчилик қуйидаги вазиятларда чалғийди:
- "Асосий йўлнинг йўналиши ўзгариши" таблоси бор чорраҳалар. Бу ерда асосий йўлда турган автомобиллар аввал ўзаро "ўнг қўл" қоидаси бўйича тарқалади.
- Қўшимча секция (стрелка) ёнганда. Асосий қизил чироқ билан бирга яшил стрелка ёнганда, сиз у томонга ҳаракатланишингиз мумкин, лекин асосий яшил чироқда келаётган бошқа барча транспортларга йўл беришингиз шарт.
Йўл ҳаракати хавфсизлиги соҳасидаги барча ўзгаришларни расмий yhxb.uz сайти орқали кузатиб боринг.
Хулоса
Чорраҳадан ўтиш қоидаларини фақат назарий ўқиш билан ўзлаштириш қийин, уларни турли хил тест ҳолатларида ечиб кўриш хотирада мустаҳкам сақланиб қолишини таъминлайди.
Ҳайдовчилик гувоҳномаси имтиҳонига тайёргарликни ҳозироқ бошланг — ОсонПрава иловасига ўтинг ва билимларингизни амалда синаб кўринг!
