Chet elda olingan pravani O'zbekistonda almashtirish tartibi (2026)
Rossiya, Koreya yoki boshqa davlatda haydovchilik guvohnomasi olib, O'zbekistonga qaytgan fuqarolar ko'p so'raydi: "Chet el pravasi bilan bu yerda haydasam bo'ladimi?" Javob kim ekaningizga bog'liq: O'zbekiston fuqarosimisiz yoki chet el fuqarosi.
Ushbu maqolada Vazirlar Mahkamasining 408-son qarori bilan tasdiqlangan Nizomning 74–76-bandlari (2026-yil 20-yanvardagi 11-son qaror tahririda) va advice.uz huquqiy maslahat portali ma'lumotlari asosida tartibni tushuntiramiz.
O'zbekiston fuqarosi: chet el pravasi bilan haydab bo'lmaydi
Nizomning 74-bandida aniq yozilgan: O'zbekiston fuqarolari uchun O'zbekiston hududida faqat O'zbekistonning milliy haydovchilik guvohnomasi haqiqiy hisoblanadi.
Ya'ni chet elda olgan guvohnomangiz qanchalik "xalqaro" bo'lmasin — hatto Vena konvensiyasi talablariga javob bersa ham — O'zbekistonda u bilan mashina haydash uchun yetarli emas. Uni milliy guvohnomaga almashtirish kerak.
Chet el fuqarosi: guvohnoma bilan haydash mumkin
Chet el fuqarolari uchun O'zbekiston hududida quyidagilar haqiqiy:
- xalqaro haydovchilik guvohnomasi;
- Yo'l harakati to'g'risidagi Vena konvensiyasi (1968-yil 8-noyabr) talablariga javob beradigan xorijiy davlatning milliy haydovchilik guvohnomasi.
Shunday guvohnomasi bor chet el fuqarosi O'zbekistonda transport boshqarishi mumkin. Agar u O'zbekiston milliy guvohnomasini olmoqchi bo'lsa, quyidagi almashtirish tartibidan o'tadi.
Almashtirish qanday amalga oshiriladi?
Nizomning 76-bandiga ko'ra, O'zbekiston fuqarolari, chet el fuqarolari va fuqaroligi bo'lmagan shaxslar chet elda olgan guvohnomalari uchun tartib bir xil:
- Tekshiruv. Guvohnoma Yo'l harakati xavfsizligi bosh boshqarmasi (YHXBB) orqali Tashqi ishlar vazirligida tekshiriladi — haqiqatan shu davlatda berilganmi, haqiqiymi.
- Imtihonlar. Guvohnomasi tasdiqlangan shaxs nazariy va amaliy imtihonlarni topshiradi.
- Almashtirish. Imtihonlardan o'tgach, chet el guvohnomasi O'zbekistonning milliy haydovchilik guvohnomasiga almashtiriladi.
Ya'ni chet el pravasi imtihonlardan ozod qilmaydi — u faqat almashtirish uchun asos bo'ladi. Lekin avtomaktabda o'qish talab qilinmaydi: bu yo'lda asosiy sinov — imtihonlar.
Chet el guvohnomasi qaytarib beriladimi?
Yo'q. 2024-yil dekabridan Nizomda belgilanganidek, almashtirilgandan so'ng chet elda olingan guvohnoma YHXBB tomonidan Tashqi ishlar vazirligi orqali uni bergan xorijiy davlat tashkilotiga yuboriladi. Shuning uchun almashtirishdan oldin, agar o'sha davlatda ham haydashni rejalashtirsangiz, bu masalani o'ylab ko'ring.
Tibbiy ko'rik kerakmi?
Nizomning 76-bandi 2026-yil 21-yanvardan yangi tahrirda amal qiladi va unda almashtirish uchun alohida tibbiy ko'rik talabi ko'rsatilmagan.
Biroq imtihonga yozilishda imtihon markazlari barcha nomzodlardan 083 shakldagi tibbiy ma'lumotnomani so'raydi. Shuning uchun imtihonga yozilishdan oldin markazdan aniqlashtiring yoki ma'lumotnomani oldindan oling: Tibbiy spravka olish tartibi.
Alohida tartibdagi toifalar
Ayrim shaxslar uchun soddalashtirilgan yoki boshqacha tartib bor (Nizomning 75-bandi):
- Diplomatlar va xalqaro tashkilot xodimlari. Xorijiy davlatlarning diplomatik va konsullik vakolatxonalari, xalqaro va hukumatlararo tashkilotlar xodimlari hamda Ichki ishlar vazirligida akkreditatsiyadan o'tgan xorijiy OAV vakillarining Vena konvensiyasiga javob bermaydigan guvohnomalari Tashqi ishlar vazirligi orqali murojaat qilinganda imtihonsiz almashtirilishi mumkin.
- Nodavlat notijorat tashkilotlarining xorijiy xodimlari (tegishli bitim bo'lsa). Adliya vazirligi va Tashqi ishlar vazirligi orqali murojaat qilinadi, tibbiy ko'rikdan o'tish va imtihonlarni topshirish talab qilinadi.
Bosqichma-bosqich: O'zbekiston fuqarosi uchun
- Chet el guvohnomangizni tayyorlang — asl nusxasi tekshiruv uchun kerak bo'ladi.
- YHXB bo'linmasiga murojaat qiling — guvohnoma Tashqi ishlar vazirligi orqali tekshiriladi.
- Tekshiruv natijasini kuting. Guvohnoma tasdiqlansa, imtihonga yo'l ochiladi.
- Imtihonga yoziling va nazariy imtihonni topshiring. 20 ta savol, 25 daqiqa, kamida 18 ta to'g'ri javob: Imtihonga ro'yxatdan o'tish tartibi.
- Amaliy imtihonni topshiring. "B" toifasi bo'yicha amaliy imtihon faqat mexanik uzatmali mashinada o'tkaziladi — chet elda avtomatda o'rgangan bo'lsangiz, buni oldindan hisobga oling: Avtomat korobkada imtihon topshirsa bo'ladimi?
- Milliy guvohnomani rasmiylashtiring. Narxi va qayerdan olish: Prava kartasi narxi.
Nazariy imtihonga tayyorgarlik
Chet elda haydash tajribangiz bo'lsa ham, nazariy imtihon O'zbekiston yo'l harakati qoidalari bo'yicha olinadi va ko'p savollar mahalliy qoidalar, belgilar va jarimalarga oid. Imtihon o'zbek yoki rus tilida topshiriladi. OsonPrava ilovasida imtihon biletlarini ishlab, har bir savolning izohini o'qishingiz mumkin: https://t.me/osonprava_bot/app
Ko'p beriladigan savollar (FAQ)
1. Rossiyada prava oldim. O'zbekistonda u bilan haydasam bo'ladimi? Agar siz O'zbekiston fuqarosi bo'lsangiz — yo'q. O'zbekiston fuqarolari uchun O'zbekiston hududida faqat milliy guvohnoma haqiqiy. Chet el guvohnomasini almashtirishingiz kerak.
2. Almashtirishda imtihon topshiramanmi? Ha. Guvohnoma Tashqi ishlar vazirligi orqali tasdiqlangach, nazariy va amaliy imtihonlarni topshirasiz. Imtihonsiz almashtirish faqat diplomatlar va ayrim xalqaro tashkilot xodimlari uchun nazarda tutilgan.
3. Avtomaktabda o'qishim kerakmi? Nizomning 76-bandi almashtirish uchun avtomaktabda o'qishni talab qilmaydi — guvohnoma tekshiriladi va imtihonlar topshiriladi.
4. Chet el guvohnomam o'zimda qoladimi? Yo'q. Almashtirilgach, u Tashqi ishlar vazirligi orqali uni bergan davlat tashkilotiga yuboriladi.
5. Men chet el fuqarosiman. Milliy guvohnomasiz haydasam bo'ladimi? Ha, agar sizda xalqaro haydovchilik guvohnomasi yoki Vena konvensiyasi talablariga javob beradigan milliy guvohnoma bo'lsa.
Manbalar: Vazirlar Mahkamasining 2018-yil 31-maydagi 408-son qarori bilan tasdiqlangan Nizomning 74, 75, 76-bandlari (2024-yil 19-dekabrdagi 859-son va 2026-yil 20-yanvardagi 11-son qarorlar tahririda, lex.uz); "Madad" NNT huquqiy maslahat portali (advice.uz).
