Чет элда олинган правани Ўзбекистонда алмаштириш тартиби (2026)
Россия, Корея ёки бошқа давлатда ҳайдовчилик гувоҳномаси олиб, Ўзбекистонга қайтган фуқаролар кўп сўрайди: "Чет эл праваси билан бу ерда ҳайдасам бўладими?" Жавоб ким эканингизга боғлиқ: Ўзбекистон фуқаросимисиз ёки чет эл фуқароси.
Ушбу мақолада Вазирлар Маҳкамасининг 408-сон қарори билан тасдиқланган Низомнинг 74–76-бандлари (2026 йил 20 январдаги 11-сон қарор таҳририда) ва advice.uz ҳуқуқий маслаҳат портали маълумотлари асосида тартибни тушунтирамиз.
Ўзбекистон фуқароси: чет эл праваси билан ҳайдаб бўлмайди
Низомнинг 74-бандида аниқ ёзилган: Ўзбекистон фуқаролари учун Ўзбекистон ҳудудида фақат Ўзбекистоннинг миллий ҳайдовчилик гувоҳномаси ҳақиқий ҳисобланади.
Яъни чет элда олган гувоҳномангиз қанчалик "халқаро" бўлмасин — ҳатто Вена конвенцияси талабларига жавоб берса ҳам — Ўзбекистонда у билан машина ҳайдаш учун етарли эмас. Уни миллий гувоҳномага алмаштириш керак.
Чет эл фуқароси: гувоҳнома билан ҳайдаш мумкин
Чет эл фуқаролари учун Ўзбекистон ҳудудида қуйидагилар ҳақиқий:
- халқаро ҳайдовчилик гувоҳномаси;
- Йўл ҳаракати тўғрисидаги Вена конвенцияси (1968 йил 8 ноябрь) талабларига жавоб берадиган хорижий давлатнинг миллий ҳайдовчилик гувоҳномаси.
Шундай гувоҳномаси бор чет эл фуқароси Ўзбекистонда транспорт бошқариши мумкин. Агар у Ўзбекистон миллий гувоҳномасини олмоқчи бўлса, қуйидаги алмаштириш тартибидан ўтади.
Алмаштириш қандай амалга оширилади?
Низомнинг 76-бандига кўра, Ўзбекистон фуқаролари, чет эл фуқаролари ва фуқаролиги бўлмаган шахслар чет элда олган гувоҳномалари учун тартиб бир хил:
- Текширув. Гувоҳнома Йўл ҳаракати хавфсизлиги бош бошқармаси (ЙҲХББ) орқали Ташқи ишлар вазирлигида текширилади — ҳақиқатан шу давлатда берилганми, ҳақиқийми.
- Имтиҳонлар. Гувоҳномаси тасдиқланган шахс назарий ва амалий имтиҳонларни топширади.
- Алмаштириш. Имтиҳонлардан ўтгач, чет эл гувоҳномаси Ўзбекистоннинг миллий ҳайдовчилик гувоҳномасига алмаштирилади.
Яъни чет эл праваси имтиҳонлардан озод қилмайди — у фақат алмаштириш учун асос бўлади. Лекин автомактабда ўқиш талаб қилинмайди: бу йўлда асосий синов — имтиҳонлар.
Чет эл гувоҳномаси қайтариб бериладими?
Йўқ. 2024 йил декабридан Низомда белгиланганидек, алмаштирилгандан сўнг чет элда олинган гувоҳнома ЙҲХББ томонидан Ташқи ишлар вазирлиги орқали уни берган хорижий давлат ташкилотига юборилади. Шунинг учун алмаштиришдан олдин, агар ўша давлатда ҳам ҳайдашни режалаштирсангиз, бу масалани ўйлаб кўринг.
Тиббий кўрик керакми?
Низомнинг 76-банди 2026 йил 21 январдан янги таҳрирда амал қилади ва унда алмаштириш учун алоҳида тиббий кўрик талаби кўрсатилмаган.
Бироқ имтиҳонга ёзилишда имтиҳон марказлари барча номзодлардан 083 шаклдаги тиббий маълумотномани сўрайди. Шунинг учун имтиҳонга ёзилишдан олдин марказдан аниқлаштиринг ёки маълумотномани олдиндан олинг: Тиббий справка олиш тартиби.
Алоҳида тартибдаги тоифалар
Айрим шахслар учун соддалаштирилган ёки бошқача тартиб бор (Низомнинг 75-банди):
- Дипломатлар ва халқаро ташкилот ходимлари. Хорижий давлатларнинг дипломатик ва консуллик ваколатхоналари, халқаро ва ҳукуматлараро ташкилотлар ходимлари ҳамда Ички ишлар вазирлигида аккредитациядан ўтган хорижий ОАВ вакилларининг Вена конвенциясига жавоб бермайдиган гувоҳномалари Ташқи ишлар вазирлиги орқали мурожаат қилинганда имтиҳонсиз алмаштирилиши мумкин.
- Нодавлат нотижорат ташкилотларининг хорижий ходимлари (тегишли битим бўлса). Адлия вазирлиги ва Ташқи ишлар вазирлиги орқали мурожаат қилинади, тиббий кўрикдан ўтиш ва имтиҳонларни топшириш талаб қилинади.
Босқичма-босқич: Ўзбекистон фуқароси учун
- Чет эл гувоҳномангизни тайёрланг — асл нусхаси текширув учун керак бўлади.
- ЙҲХБ бўлинмасига мурожаат қилинг — гувоҳнома Ташқи ишлар вазирлиги орқали текширилади.
- Текширув натижасини кутинг. Гувоҳнома тасдиқланса, имтиҳонга йўл очилади.
- Имтиҳонга ёзилинг ва назарий имтиҳонни топширинг. 20 та савол, 25 дақиқа, камида 18 та тўғри жавоб: Имтиҳонга рўйхатдан ўтиш тартиби.
- Амалий имтиҳонни топширинг. "B" тоифаси бўйича амалий имтиҳон фақат механик узатмали машинада ўтказилади — чет элда автоматда ўрганган бўлсангиз, буни олдиндан ҳисобга олинг: Автомат коробкада имтиҳон топширса бўладими?
- Миллий гувоҳномани расмийлаштиринг. Нархи ва қаердан олиш: Права картаси нархи.
Назарий имтиҳонга тайёргарлик
Чет элда ҳайдаш тажрибангиз бўлса ҳам, назарий имтиҳон Ўзбекистон йўл ҳаракати қоидалари бўйича олинади ва кўп саволлар маҳаллий қоидалар, белгилар ва жарималарга оид. Имтиҳон ўзбек ёки рус тилида топширилади. OsonPrava иловасида имтиҳон билетларини ишлаб, ҳар бир саволнинг изоҳини ўқишингиз мумкин: https://t.me/osonprava_bot/app
Кўп бериладиган саволлар (FAQ)
1. Россияда права олдим. Ўзбекистонда у билан ҳайдасам бўладими? Агар сиз Ўзбекистон фуқароси бўлсангиз — йўқ. Ўзбекистон фуқаролари учун Ўзбекистон ҳудудида фақат миллий гувоҳнома ҳақиқий. Чет эл гувоҳномасини алмаштиришингиз керак.
2. Алмаштиришда имтиҳон топшираманми? Ҳа. Гувоҳнома Ташқи ишлар вазирлиги орқали тасдиқлангач, назарий ва амалий имтиҳонларни топширасиз. Имтиҳонсиз алмаштириш фақат дипломатлар ва айрим халқаро ташкилот ходимлари учун назарда тутилган.
3. Автомактабда ўқишим керакми? Низомнинг 76-банди алмаштириш учун автомактабда ўқишни талаб қилмайди — гувоҳнома текширилади ва имтиҳонлар топширилади.
4. Чет эл гувоҳномам ўзимда қоладими? Йўқ. Алмаштирилгач, у Ташқи ишлар вазирлиги орқали уни берган давлат ташкилотига юборилади.
5. Мен чет эл фуқаросиман. Миллий гувоҳномасиз ҳайдасам бўладими? Ҳа, агар сизда халқаро ҳайдовчилик гувоҳномаси ёки Вена конвенцияси талабларига жавоб берадиган миллий гувоҳнома бўлса.
Манбалар: Вазирлар Маҳкамасининг 2018 йил 31 майдаги 408-сон қарори билан тасдиқланган Низомнинг 74, 75, 76-бандлари (2024 йил 19 декабрдаги 859-сон ва 2026 йил 20 январдаги 11-сон қарорлар таҳририда, lex.uz); "Мадад" ННТ ҳуқуқий маслаҳат портали (advice.uz).
