O'zbekistonda transport vositalarini boshqarish madaniyatini oshirish va yo'llarda xavfsizlikni ta'minlash maqsadida jarimalar tizimi muntazam takomillashtirib borilmoqda. Agar siz haydovchi bo'lsangiz, YHQ qoidalari bilan doimiy ravishda tanishib borishingiz shart.
BHM tushunchasi
BHM — Bazaviy hisoblash miqdori. O'zbekistonda jarimalar BHMga nisbatan koeffitsiyentlarda hisoblanadi. 2026-yil 1-sentabrdan 1 BHM = 440 000 so'm etib belgilangan.
Chegirmalar tizimi
- 50% chegirma: Jarima xabarnomasi kelgan kundan boshlab dastlabki 15 kun ichida to'lansa.
- 30% chegirma: 16-kundan 30-kungacha to'lansa.
- 30 kundan o'tgach, jarima to'liq (100%) undiriladi.
Eslatma: Chegirmalar mast holda boshqarish kabi og'ir qoidabuzarliklarga tatbiq etilmaydi.
Asosiy jarimalar jadvali
| Qoidabuzarlik | Jarima (BHM) | To'liq summa | 50% chegirma |
|---|---|---|---|
| Xavfsizlik kamarini taqmaslik | 0.5 | 220 000 | 110 000 |
| Piyodalar o'tish joyida to'xtamaslik | 0.5 | 220 000 | 110 000 |
| Rulda telefondan foydalanish | 3 | 1 320 000 | 660 000 |
| Qizil chiroqda o'tish | 2 | 880 000 | 440 000 |
| Belgilanmagan joyda to'xtash | 2 | 880 000 | 440 000 |
| Qarama-qarshi yo'lakka chiqish | 10 | 4 400 000 | 2 200 000 |
| OSAGO yo'qligi | 1 | 440 000 | 220 000 |
| Ruxsatsiz tonirovka | 25 | 11 000 000 | 5 500 000 |
Tezlik oshirish uchun jarimalar
Ruxsat etilgan tezlik chegaralariga amal qilish majburiydir:
- 20 km/soatgacha oshirish: 1 BHM (440 000 so'm)
- 20-40 km/soat oshirish: 5 BHM (2 200 000 so'm). Takrorlansa 15 BHM yoki huquqdan mahrum etish.
- 40 km/soatdan yuqori oshirish: 9 BHM (3 960 000 so'm). Takrorlansa 25 BHM va 2 yilgacha huquqdan mahrum etish.
Piyodalar o'tish joyida to'xtamaslik
Haydovchi piyodalar o'tish joyida odamlarga yo'l bermasa — 0.5 BHM (220 000 so'm). Garchi summa kichik ko'rinsa-da, bu qoidani e'tiborsiz qoldirish jinoyat ishiga olib kelishi mumkin.
Haydovchilik guvohnomasiz haydash
Haydovchi huquqlari va majburiyatlarini yaxshi tushunish muhim:
- Hujjatni uyda unutish: 1 BHM (440 000 so'm)
- Guvohnoma olmagan holda haydash: 5 BHM (2 200 000 so'm) + mashina jarima maydonchasiga.
Agar hali guvohnoma olmagan bo'lsangiz, prava olish tartibi bilan tanishing.
Ichkilik holida haydash
Eng og'ir qoidabuzarlik — qonun hech qanday chegirma bermaydi:
- Jazo: 25 BHM (11 000 000 so'm) + boshqarish huquqidan 1.5-3 yilgacha mahrum etish.
- Mast shaxsga avtomobil topshirgan egasi ham xuddi shunday jazoga tortiladi.
Huquqdan mahrum qilinganlar pravani qanday qaytarib olishi (to'liq kurs va 50 savollik imtihon) haqida: Huquqdan mahrum qilingandan keyin pravani qaytarish
Jarimalarni onlayn tekshirish va to'lash
Jarimalarni aniqlash va to'lash uchun bankda navbat kutish shart emas:
- my.gov.uz: Davlat raqami va texpasport ma'lumotlarini kiritib, jarimalarni bepul tekshiring va onlayn to'lang.
- To'lov ilovalari (Payme, Click, Uzum): "Davlat xizmatlari" bo'limidan foydalaning.
- Rasmiy saytlar: lex.uz va yhxx.uz saytlarida huquqiy asoslar bilan tanishing.
Xulosa
Avtomobil boshqarish ulkan mas'uliyatdir. Qoidalarga amal qilish orqali siz moliyaviy barqarorligingizni va odamlar hayotini asraysiz.
Imtihonlarga oson tayyorlanish uchun OsonPrava botiga o'ting.
