Huquqdan mahrum qilingandan keyin pravani qaytarish tartibi (2026)
Sud qarori bilan transport vositasini boshqarish huquqidan mahrum qilingan haydovchi uchun eng ko'p beriladigan savol: "Muddat tugadi — pravani qanday qaytarib olaman?"
Javob bitta jumlada: muddat tugashi o'z-o'zidan huquqni qaytarmaydi. Tibbiy ko'rik, avtomaktabda kurs va imtihonlardan o'tish kerak. 2026-yil 1-apreldan bu tartib yangilandi va ancha qat'iylashdi. Quyida uni bosqichma-bosqich tushuntiramiz.
Ma'lumotlar Vazirlar Mahkamasining 408-son qarori (2026-yil 30-martdagi 125-son qaror bilan kiritilgan o'zgartirishlar bilan) va Toshkent imtihon markazi (yim.uz) ma'lumotlariga asoslangan.
Asosiy qoida: muddatdan qat'i nazar — to'liq yo'l
Nizomning 37-bandiga ko'ra, huquqdan mahrum qilingan shaxs mahrum qilish muddatidan qat'i nazar (3 oy bo'ladimi, 2 yil bo'ladimi), ma'muriy jazo muddati tugagandan keyin:
- Majburiy tibbiy ko'rikdan o'tadi;
- Avtomaktabda tegishli toifa bo'yicha to'liq kursda — ham nazariy, ham amaliy qismda — o'qiydi;
- Kurs tugagach beriladigan elektron tasdiqnoma asosida nazariy va amaliy imtihonlarni topshiradi.
E'tibor bering: oddiy nomzodlar uchun "A" va "B" toifasida nazariy darslar ixtiyoriy. Huquqdan mahrum qilinganlar uchun esa to'liq kurs majburiy — nazariy qismni ham avtomaktabda o'qish kerak.
Nazariy imtihon ular uchun og'irroq
Oddiy nomzod nazariy imtihonda 20 ta savolga 25 daqiqada javob beradi va kamida 18 tasini to'g'ri topishi kerak. Huquqdan mahrum qilingan shaxslar uchun 2026-yil 1-apreldan alohida me'yor belgilangan:
| Oddiy nomzod | Huquqdan mahrum qilingan shaxs | |
|---|---|---|
| Savollar soni | 20 ta | 50 ta |
| Vaqt | 25 daqiqa | 45 daqiqa |
| O'tish uchun | kamida 18 ta to'g'ri | kamida 46 ta to'g'ri |
| Xatoga ruxsat | 2 ta | 4 ta |
50 ta savoldan atigi 4 ta xato qilish mumkin. Bu — har bir mavzuni (belgilar, chorrahalar, quvib o'tish, to'xtash qoidalari, birinchi yordam) puxta bilishni talab qiladi.
Imtihon qoidalari haqida batafsil: Nazariy imtihon qoidalari.
Amaliy imtihon qaysi toifada olinadi?
Amaliy imtihon imtihon komissiyasining qaroriga ko'ra huquqdan mahrum qilingan toifalardan biri bo'yicha olinadi. Agar guvohnomangizda "D" toifasi bo'lgan bo'lsa, amaliy imtihon "D" toifadagi avtobusda topshiriladi.
Amaliy imtihon avtomatlashtirilgan avtodromda, inson omilisiz baholanadi: Amaliy haydash imtihoni.
Qanday hujjatlar kerak?
Imtihon markaziga quyidagilar taqdim etiladi:
- Ariza;
- Pasport yoki ID-karta;
- 083 shakldagi tibbiy ma'lumotnoma (qanday olinadi);
- Vakolatli ichki ishlar organining imtihonga yo'llanmasi;
- To'liq kursni tugatganlik haqidagi elektron tasdiqnoma — avtomaktab uni tizimga o'zi yuboradi.
Barcha holatlar bo'yicha hujjatlar jadvali: Toifa bo'yicha prava olish uchun hujjatlar.
Bosqichma-bosqich
- Jazo muddati tugashini kuting. Muddat tugamasdan kursga yoki imtihonga yozilish huquqni qaytarmaydi.
- Tibbiy ko'rikdan o'ting va 083 ma'lumotnoma oling.
- Avtomaktabda to'liq kursga yoziling (nazariy + amaliy). Kurs tugagach, avtomaktab elektron tasdiqnomani YHXB va imtihon markazlariga yuboradi.
- Ichki ishlar organidan imtihonga yo'llanma oling.
- Imtihon markazida ro'yxatdan o'ting — onlayn yoki markazning o'zida: Imtihonga ro'yxatdan o'tish tartibi.
- Nazariy imtihon (50 savol, 45 daqiqa, kamida 46 ta to'g'ri), keyin amaliy imtihon.
- Guvohnomani rasmiylashtiring. Imtihonlardan so'ng beriladigan maxsus sertifikat bir yil davomida Davlat xizmatlari markazida guvohnomani (yoki uning dublikatini) rasmiylashtirish uchun asos bo'ladi.
Yiqilsangiz nima bo'ladi?
- Nazariy imtihon keyingi ish kunida qayta topshirilishi mumkin.
- Amaliy imtihon oldingi urinishdan kamida 7 kun o'tgach qayta topshiriladi.
- Nazariy imtihonning ijobiy natijasi 2 oy amal qiladi. Shu muddatda amaliy imtihondan o'tolmasangiz, nazariy imtihonni qaytadan topshirasiz.
Har bir qayta urinish imtihon markazida qo'shimcha to'lov degani. Shuning uchun birinchi urinishga yaxshi tayyorlanish — eng arzon yo'l.
Muddatni cho'zib yubormang
Nizomning 82-bandiga ko'ra, mahrum qilish muddati tugaganidan keyin ikki yil davomida talab qilib olinmagan haydovchilik guvohnomalari belgilangan tartibda yo'q qilinadi. Huquqni tiklashni uzoq vaqtga qoldirmang.
Nazariy imtihonga qanday tayyorlanish kerak?
50 ta savoldan 46 tasiga to'g'ri javob berish uchun biletlarni tasodifan yodlash yetmaydi — qoidalarning mantig'ini tushunish kerak. OsonPrava ilovasida imtihon savollarini mavzular bo'yicha ishlab, har bir xatoning izohini o'qishingiz mumkin: https://t.me/osonprava_bot/app
Qoidabuzarliklar va jarimalar haqida: Jarimalar jadvali 2026.
Ko'p beriladigan savollar (FAQ)
1. Mahrum qilish muddati qisqa edi (masalan, 6 oy). Baribir avtomaktabda o'qishim kerakmi? Ha. Qoida mahrum qilish muddatidan qat'i nazar qo'llaniladi: tibbiy ko'rik, avtomaktabda to'liq kurs va ikkala imtihon.
2. Nazariy qismni mustaqil o'rgansam bo'ladimi? Huquqdan mahrum qilinganlar uchun Nizom to'liq kursni (nazariy va amaliy) talab qiladi. Mustaqil tayyorgarlik qo'shimcha sifatida foydali, lekin kursning o'rnini bosmaydi.
3. Nazariy imtihonda nechta savol bo'ladi? 50 ta savol, 45 daqiqa. Kamida 46 tasiga to'g'ri javob berish kerak.
4. Mening "B" va "D" toifam bor edi. Amaliy imtihonni qaysi mashinada topshiraman? "D" toifasi mavjud bo'lgan holatlarda amaliy imtihon "D" toifadagi avtobusda olinadi.
5. Bu tartib qachondan amal qiladi? Vazirlar Mahkamasining 2026-yil 30-martdagi 125-son qarori bilan kiritilgan o'zgartirishlar 2026-yil 1-apreldan kuchga kirgan.
Manbalar: Vazirlar Mahkamasining 2018-yil 31-maydagi 408-son qarori, 37, 46, 47, 82-bandlar va imtihonlarni tadbirkorlik subyektlari tomonidan o'tkazish tartibi to'g'risidagi Nizomning 16, 17, 31¹-bandlari (lex.uz); Vazirlar Mahkamasining 2026-yil 30-martdagi 125-son qarori (lex.uz); Toshkent imtihon markazi (yim.uz).
