Ўзбекистонда транспорт воситаларини бошқариш маданиятини ошириш ва йўлларда хавфсизликни таъминлаш мақсадида жарималар тизими мунтазам такомиллаштириб борилмоқда. Агар сиз ҳайдовчи бўлсангиз, ЙҲҚ қоидалари билан доимий равишда танишиб боришингиз шарт.
БҲМ тушунчаси
БҲМ — Базавий ҳисоблаш миқдори. Ўзбекистонда жарималар БҲМга нисбатан коэффициентларда ҳисобланади. 2026-йил 1-сентябрдан 1 БҲМ = 440 000 сўм этиб белгиланган.
Чегирмалар тизими
- 50% чегирма: Жарима хабарномаси келган кундан бошлаб дастлабки 15 кун ичида тўланса.
- 30% чегирма: 16-кундан 30-кунгача тўланса.
- 30 кундан ўтгач, жарима тўлиқ (100%) ундирилади.
Эслатма: Чегирмалар маст ҳолда бошқариш каби оғир қоидабузарликларга татбиқ этилмайди.
Асосий жарималар жадвали
| Қоидабузарлик | Жарима (БҲМ) | Тўлиқ сумма | 50% чегирма |
|---|---|---|---|
| Хавфсизлик камарини тақмаслик | 0.5 | 220 000 | 110 000 |
| Пиёдалар ўтиш жойида тўхтамаслик | 0.5 | 220 000 | 110 000 |
| Рулда телефондан фойдаланиш | 3 | 1 320 000 | 660 000 |
| Қизил чироқда ўтиш | 2 | 880 000 | 440 000 |
| Белгиланмаган жойда тўхташ | 2 | 880 000 | 440 000 |
| Қарама-қарши йўлакка чиқиш | 10 | 4 400 000 | 2 200 000 |
| ОСАГО йўқлиги | 1 | 440 000 | 220 000 |
| Рухсатсиз тонировка | 25 | 11 000 000 | 5 500 000 |
Тезлик ошириш учун жарималар
Рухсат этилган тезлик чегараларига амал қилиш мажбурийдир:
- 20 км/соатгача ошириш: 1 БҲМ (440 000 сўм)
- 20-40 км/соат ошириш: 5 БҲМ (2 200 000 сўм). Такрорланса 15 БҲМ ёки ҳуқуқдан маҳрум этиш.
- 40 км/соатдан юқори ошириш: 9 БҲМ (3 960 000 сўм). Такрорланса 25 БҲМ ва 2 йилгача ҳуқуқдан маҳрум этиш.
Пиёдалар ўтиш жойида тўхтамаслик
Ҳайдовчи пиёдалар ўтиш жойида одамларга йўл бермаса — 0.5 БҲМ (220 000 сўм). Гарчи сумма кичик кўринса-да, бу қоидани эътиборсиз қолдириш жиноят ишига олиб келиши мумкин.
Ҳайдовчилик гувоҳномасиз ҳайдаш
Ҳайдовчи ҳуқуқлари ва мажбуриятларини яхши тушуниш муҳим:
- Ҳужжатни уйда унутиш: 1 БҲМ (440 000 сўм)
- Гувоҳнома олмаган ҳолда ҳайдаш: 5 БҲМ (2 200 000 сўм) + машина жарима майдончасига.
Агар ҳали гувоҳнома олмаган бўлсангиз, права олиш тартиби билан танишинг.
Ичкилик ҳолида ҳайдаш
Энг оғир қоидабузарлик — қонун ҳеч қандай чегирма бермайди:
- Жазо: 25 БҲМ (11 000 000 сўм) + бошқариш ҳуқуқидан 1.5-3 йилгача маҳрум этиш.
- Маст шахсга автомобиль топширган эгаси ҳам худди шундай жазога тортилади.
Ҳуқуқдан маҳрум қилинганлар правани қандай қайтариб олиши (тўлиқ курс ва 50 саволлик имтиҳон) ҳақида: Ҳуқуқдан маҳрум қилингандан кейин правани қайтариш
Жарималарни онлайн текшириш ва тўлаш
Жарималарни аниқлаш ва тўлаш учун банкда навбат кутиш шарт эмас:
- my.gov.uz: Давлат рақами ва техпаспорт маълумотларини киритиб, жарималарни бепул текширинг ва онлайн тўланг.
- Тўлов иловалари (Payme, Click, Uzum): "Давлат хизматлари" бўлимидан фойдаланинг.
- Расмий сайтлар: lex.uz ва yhxx.uz сайтларида ҳуқуқий асослар билан танишинг.
Хулоса
Автомобиль бошқариш улкан масъулиятдир. Қоидаларга амал қилиш орқали сиз молиявий барқарорлигингизни ва одамлар ҳаётини асрайсиз.
Имтиҳонларга осон тайёрланиш учун ОсонПрава ботига ўтинг.
