Пиёдалар учун йўл ҳаракати қоидалари: Ҳуқуқлар, мажбуриятлар ва хавфсизлик

Кўчага қадам қўйган ҳар бир инсон автоматик равишда пиёдага айланади ва қонун олдида йўл ҳаракати иштирокчиси ҳисобланади. Йўл ҳаракати хавфсизлиги фақатгина ҳайдовчиларга эмас, балки пиёдаларнинг ҳаракатларига ҳам бевосита боғлиқ. PDD қоидалари 2026 талабларига мувофиқ, пиёдалар ҳам ўз ҳуқуқларини билиши ва мажбуриятларига қатъий амал қилиши шарт.

Пиёдаларнинг ҳуқуқ ва мажбуриятлари

Пиёдалар йўлларда хавфсиз ҳаракатланиш ҳуқуқига эга, аммо бу ҳуқуқ доимий эътибор ва интизомни талаб қилади.

Асосий мажбуриятлар:

• Тротуардан ҳаракатланиш: Пиёдалар тротуарларда ёки пиёдалар йўлкаларида ҳаракатланишлари керак. Улар бўлмаганда қатнов қисмининг четидан юришга рухсат этилади.
• Транспорт оқимига қарши юриш: Аҳоли пунктларидан ташқарида қатнов қисмининг четидан ҳаракатланаётган пиёдалар транспорт воситаларининг ҳаракатига қарама-қарши йўналишда юришлари шарт.
• Махсус транспортларга йўл бериш: Кўк ёки қизил чироғи ёқилган транспорт воситалари яқинлашганда, пиёдалар қатнов қисмини бўшатишлари шарт.

Йўлни қаердан ва қандай кесиб ўтиш керак

Йўлни нотўғри жойдан кесиб ўтиш — пиёдалар иштирокидаги ЙТҲларнинг асосий сабабларидан биридир.

Амалий қадамлар:

1. Фақат белгиланган жойдан ўтинг: Йўлни пиёдалар ўтиш жойларидан, ер ости ва ер усти ўтиш жойларидан кесиб ўтинг.
2. Тўхтанг ва баҳоланг: Қатнов қисмига тушишдан олдин албатта тўхтанг.
3. Чапга ва ўнгга қаранг: Дастлаб чапга, йўлнинг ўртасига етганда ўнгга қаранг.
4. Чалғитувчи воситалардан воз кечинг: Йўлни кесиб ўтаётганда телефондан фойдаланиш, қулоқчинларда мусиқа эшитиш қатъиян ман этилади.
5. Светофор ишораларига амал қилинг: Тартибга солинган ўтиш жойларида фақат яшил чироқ ёнганда ҳаракатланинг.

Пиёдалар ўтиш жойларининг турлари

Ҳар бир турдаги йўл белгилари сизга тўғри ориентир олишга ёрдам беради.

• Тартибга солинган ўтиш жойлари: Светофор ёки тартибга солувчи орқали бошқарилади. Энг хавфсиз ўтиш жойи.
• Тартибга солинмаган ўтиш жойлари ("Зебра"): Фақат йўл чизиқлари ва белгилари билан ажратилган. Пиёда устунликка эга, аммо хавфсизликни ўзи таъминлаши керак.
• Ер ости ва ер усти ўтиш жойлари: Мутлақ хавфсиз зоналар. 100 метр масофада шундай жой бўлса, қатнов қисмидан ўтиш тақиқланади.

Тунги вақтда хавфсизлик қоидалари

Статистикага кўра, энг оғир оқибатли ЙТҲлар айнан қоронғи вақтда содир бўлади. Тунда қора кийимдаги пиёда ҳайдовчига атиги 15-20 метр қолганда кўринади.

Ҳаётни сақлаб қолувчи қоидалар:

• Нур қайтарувчи элементлар (фликерлар): Кийимга махсус нур қайтарувчи тасмалар тақинг. Фликер билан пиёда 300 метргача масофадан кўринади.
• Яхши ёритилган кўчалардан ҳаракатланиш: Иложи борича қоронғи жойлардан четланинг.

Болалар ва кексалар учун қўшимча қоидалар

Болалар ва кексалар йўл ҳаракатининг энг заиф иштирокчилари ҳисобланади.

• Болалар ҳаракати: Йўлни кесиб ўтаётганда ёш болаларнинг билагидан маҳкам ушланг. Қоидаларни ёшлигидан амалий ўргатинг.
• Кексаларга ёрдам: Ёши катта инсонларга йўлни кесиб ўтишда ёрдам таклиф қилинг.

Жарималар

Қоидаларга риоя қилмаслик молиявий санкцияларга ҳам сабаб бўлади. Lex.uz порталида расмий ҳуқуқий ҳужжатлар билан танишиш мумкин.

• Йўлнинг белгиланмаган жойидан кесиб ўтиш учун жарима белгиланган.
• Маст ҳолда қоидабузарлик қилса, жарима миқдори ошади.
• YHXB.uz мунтазам равишда профилактик тадбирлар ўтказиб боради.

Барча долзарб жарималар ҳақида жарималар жадвали 2026 мақоламиздан билиб олинг.

Йўл ҳаракати қоидаларини ўзлаштириш ва имтиҳонларга тайёрланиш учун OsonPrava иловасига ўтинг.