Haydovchilik guvohnomasining yaroqlilik muddati tugashi, uning yo'qolib qolishi yoki yangi transport vositasini boshqarish uchun qo'shimcha toifa ochish ehtiyoji har bir haydovchi duch kelishi mumkin bo'lgan oddiy holatlardir. Hozirgi kunda O'zbekistonda bu jarayonlar ancha soddalashtirilgan va raqamlashtirilgan bo'lib, ortiqcha qog'ozbozliklarsiz amalga oshiriladi.
Ushbu maqolada 2026-yilgi qonunchilik va amaliyotdan kelib chiqib, eski namunadagi yoki muddati o'tgan guvohnomani almashtirish, yo'qotilgan hujjatni tiklash va guvohnomaga yangi toifa qo'shish tartibini batafsil ko'rib chiqamiz. Agar siz umuman birinchi marta haydovchilik guvohnomasini olmoqchi bo'lsangiz, Prava olish tartibi nomli asosiy maqolamiz bilan tanishib chiqishingizni tavsiya qilamiz.
Haydovchilik guvohnomasini almashtirish uchun qanday hujjatlar kerak?
Oddiy holatlarda (hujjat yo'qolmagan va muddati o'tmagan bo'lsa), haydovchilik guvohnomasini yangisiga almashtirish uchun ko'p hujjat talab etilmaydi.
Asosiy talab etiladigan hujjatlar ro'yxati:
- Fuqarolik pasporti yoki ID-karta;
- Eski namunadagi yoki muddati tugayotgan haydovchilik guvohnomasi;
- Guvohnoma bilan birga berilgan talon (eski namunadagi guvohnomalar uchun);
- Davlat boji to'langanligi haqida kvitansiya (to'lovni joyida yoki onlayn qilish mumkin).
Batafsil ma'lumot uchun Prava uchun hujjatlar maqolamizga murojaat qilishingiz mumkin.
Muhim eslatma: Oddiy almashtirish jarayonida odatda tibbiy ma'lumotnoma talab qilinmaydi. Ammo guvohnoma yo'qotilganda yoki yangi toifa qo'shilganda bu hujjat majburiydir.
Guvohnomani yangilash usullari: Onlayn va Oflayn
Bugungi kunda haydovchilar o'z vaqtlarini tejashlari uchun davlat xizmatlari ikki xil usulda ko'rsatilmoqda.
1. Davlat xizmatlari markazlari (DXM) orqali (Oflayn)
Bu eng an'anaviy va ishonchli usul. O'zingizga yashash joyingizdan qat'i nazar, istalgan DXM ga yoki yhxb.uz tizimidagi ro'yxatdan o'tish va imtihon olish bo'limlariga (MREO) murojaat qilishingiz mumkin.
Jarayon:
- DXM ga pasport va eski prava bilan borasiz.
- Navbat olasiz va xodimga hujjatlarni taqdim etasiz.
- Joyning o'zida rasmga tushasiz va elektron imzo chekasiz.
- Belgilangan to'lovni kassa yoki mobil ilovalar orqali amalga oshirasiz.
- Yangi guvohnoma odatda shu kunning o'zida, bir necha soat ichida chop etib beriladi.
2. My.gov.uz portali orqali (Onlayn)
Agar DXM ga borishga vaqtingiz bo'lmasa, butun jarayonni uydan chiqmasdan my.gov.uz portali orqali bajarishingiz mumkin.
Jarayon:
- Yagona interaktiv davlat xizmatlari portaliga OneID orqali kiring.
- "Avtotransport" bo'limidan "Haydovchilik guvohnomasini almashtirish" xizmatini tanlang.
- So'ralgan ma'lumotlarni to'ldiring. Tizim sizning pasport ma'lumotlaringiz va rasmingizni avtomatik tarzda bazadan oladi.
- Davlat bojini onlayn (Click, Payme va boshqalar orqali) to'lang. Onlayn xizmatdan foydalanganda davlat bojiga 10% chegirma berilishi qonunchilikda belgilangan (lex.uz ma'lumotlariga asosan).
- Tayyor bo'lgan guvohnomani uyingizga pochta orqali yetkazib berishni buyurtma qilishingiz yoki o'zingizga qulay DXM dan borib olib ketishingiz mumkin.
Muddati o'tgan "prava"ni yangilash tartibi
Haydovchilik guvohnomasining amal qilish muddati 10 yil qilib belgilangan. Agar guvohnomangizning muddati o'tib ketgan bo'lsa, xavotirga o'rin yo'q. Uni yangilash tartibi yuqorida keltirilgan oddiy almashtirish jarayoni bilan deyarli bir xil.
Muddati o'tgan guvohnoma uchun jarima bormi? Agar siz guvohnoma muddati tugaganidan keyin avtotransport vositasini boshqarmagan bo'lsangiz, uni almashtirish uchun borganingizda hech qanday jarima to'lamaysiz. Jarima faqatgina muddati o'tgan hujjat bilan rulga o'tirganingiz YPX xodimi tomonidan aniqlansa qo'llaniladi.
Yo'qotilgan haydovchilik guvohnomasini tiklash
Guvohnomani yo'qotib qo'yish biroz murakkabroq jarayonni talab qiladi.
Kerakli hujjatlar:
- Pasport yoki ID-karta;
- Tibbiy ma'lumotnoma (083/h shakl). Buni qanday olishni Tibbiy spravka maqolasida batafsil tushuntirganmiz;
- Haydovchilar tayyorlash maktabini bitirganlik haqidagi guvohnoma yoki imtihon varaqasi;
- Davlat boji to'langanligi haqida ma'lumot.
Qadamlar:
- Avvalo YHXB ga murojaat qilib, guvohnoma yo'qolgani haqida ariza yozasiz.
- Sizga vaqtinchalik ruxsatnoma (talon) berilishi mumkin.
- Belgilangan tekshiruv muddatidan so'ng, sizga yangi dublikat guvohnoma beriladi.
| Jarayon turi | Tibbiy spravka | Imtihon varaqasi | Jarayon davomiyligi |
|---|---|---|---|
| Oddiy almashtirish | Talab etilmaydi | Talab etilmaydi | 1 ish kuni |
| Yo'qotilganda tiklash | Majburiy | Majburiy | Tekshiruvdan so'ng (1 haftagacha) |
Yangi toifa qo'shish (Toifa oshirish)
Agar sizda "B" toifasi bo'lsa va siz yuk mashinasi ("C" toifa) yoki avtobus ("D" toifa) boshqarmoqchi bo'lsangiz, guvohnomangizni almashtirishingiz va yangi toifa qo'shishingiz kerak bo'ladi. Turli toifalar haqida batafsil ma'lumotni Prava toifalari maqolamizdan olishingiz mumkin.
Toifa qo'shish qoidalari:
- Siz maxsus avtomaktabda kerakli toifa bo'yicha qayta tayyorlov kursida o'qishingiz shart.
- Kursni tugatgach, YHXB ro'yxatdan o'tkazish va imtihon olish bo'limida (MREO) ham nazariy, ham amaliy imtihon topshirasiz.
- Imtihonlardan muvaffaqiyatli o'tganingizdan so'nggina barcha toifalaringiz kiritilgan yangi plastik guvohnoma beriladi.
Amaliy maslahat: Yangi toifa olishda nazariy imtihon savollariga sifatli tayyorgarlik ko'rish juda muhim. Yangilangan savollar bazasi bilan mashq qilish va testlardan oson o'tish uchun maxsus ishlab chiqilgan OsonPrava ilovasidan foydalanishni tavsiya qilamiz.
Xarajatlar va to'lovlar (2026-yil holatiga)
- Guvohnomani almashtirish boji: Odatda qonunchilikka ko'ra bazaviy hisoblash miqdorining 70% miqdorida (0.7 BHM) belgilanadi.
- Agar jarayonni my.gov.uz orqali amalga oshirsangiz, to'lov uchun 10% chegirma qo'llaniladi.
- Agar siz guvohnoma bilan birga tibbiy ko'rikdan o'tishingiz kerak bo'lsa, poliklinikada tibbiy komissiya xizmatlari uchun alohida to'lov qilinadi.
Xulosa qilib aytganda, haydovchilik guvohnomasini yangilash jarayoni bugungi kunda avvalgilarga nisbatan ancha shaffof va tezkor. Hujjatlaringizni vaqtida joyiga qo'yish o'zingiz uchun ham xotirjamlik, ham kutilmagan jarimalardan qochish kafolatidir.
