Ҳайдовчилик гувоҳномасининг яроқлилик муддати тугаши, унинг йўқолиб қолиши ёки янги транспорт воситасини бошқариш учун қўшимча тоифа очиш эҳтиёжи ҳар бир ҳайдовчи дуч келиши мумкин бўлган оддий ҳолатлардир. Ҳозирги кунда Ўзбекистонда бу жараёнлар анча соддалаштирилган ва рақамлаштирилган бўлиб, ортиқча қоғозбозликларсиз амалга оширилади.
Ушбу мақолада 2026-йилги қонунчилик ва амалиётдан келиб чиқиб, эски намунадаги ёки муддати ўтган гувоҳномани алмаштириш, йўқотилган ҳужжатни тиклаш ва гувоҳномага янги тоифа қўшиш тартибини батафсил кўриб чиқамиз. Агар сиз умуман биринчи марта ҳайдовчилик гувоҳномасини олмоқчи бўлсангиз, Права олиш тартиби номли асосий мақоламиз билан танишиб чиқишингизни тавсия қиламиз.
Ҳайдовчилик гувоҳномасини алмаштириш учун қандай ҳужжатлар керак?
Оддий ҳолатларда (ҳужжат йўқолмаган ва муддати ўтмаган бўлса), ҳайдовчилик гувоҳномасини янгисига алмаштириш учун кўп ҳужжат талаб этилмайди.
Асосий талаб этиладиган ҳужжатлар рўйхати:
- Фуқаролик паспорти ёки ID-карта;
- Эски намунадаги ёки муддати тугаётган ҳайдовчилик гувоҳномаси;
- Гувоҳнома билан бирга берилган талон (эски намунадаги гувоҳномалар учун);
- Давлат божи тўланганлиги ҳақида квитанция (тўловни жойида ёки онлайн қилиш мумкин).
Батафсил маълумот учун Права учун ҳужжатлар мақоламизга мурожаат қилишингиз мумкин.
Муҳим эслатма: Оддий алмаштириш жараёнида одатда тиббий маълумотнома талаб қилинмайди. Аммо гувоҳнома йўқотилганда ёки янги тоифа қўшилганда бу ҳужжат мажбурийдир.
Гувоҳномани янгилаш усуллари: Онлайн ва Офлайн
Бугунги кунда ҳайдовчилар ўз вақтларини тежашлари учун давлат хизматлари икки хил усулда кўрсатилмоқда.
1. Давлат хизматлари марказлари (ДХМ) орқали (Офлайн)
Бу энг анъанавий ва ишончли усул. Ўзингизга яшаш жойингиздан қатъи назар, исталган ДХМ га ёки yhxb.uz тизимидаги рўйхатдан ўтиш ва имтиҳон олиш бўлимларига (МРЕО) мурожаат қилишингиз мумкин.
Жараён:
- ДХМ га паспорт ва эски права билан борасиз.
- Навбат оласиз ва ходимга ҳужжатларни тақдим этасиз.
- Жойнинг ўзида расмга тушасиз ва электрон имзо чекасиз.
- Белгиланган тўловни касса ёки мобил иловалар орқали амалга оширасиз.
- Янги гувоҳнома одатда шу куннинг ўзида, бир неча соат ичида чоп этиб берилади.
2. My.gov.uz портали орқали (Онлайн)
Агар ДХМ га боришга вақтингиз бўлмаса, бутун жараённи уйдан чиқмасдан my.gov.uz портали орқали бажаришингиз мумкин.
Жараён:
- Ягона интерактив давлат хизматлари порталига OneID орқали киринг.
- "Автотранспорт" бўлимидан "Ҳайдовчилик гувоҳномасини алмаштириш" хизматини танланг.
- Сўралган маълумотларни тўлдиринг. Тизим сизнинг паспорт маълумотларингиз ва расмингизни автоматик тарзда базадан олади.
- Давлат божини онлайн (Click, Payme ва бошқалар орқали) тўланг. Онлайн хизматдан фойдаланганда давлат божига 10% чегирма берилиши қонунчиликда белгиланган (lex.uz маълумотларига асосан).
- Тайёр бўлган гувоҳномани уйингизга почта орқали етказиб беришни буюртма қилишингиз ёки ўзингизга қулай ДХМ дан бориб олиб кетишингиз мумкин.
Муддати ўтган "права"ни янгилаш тартиби
Ҳайдовчилик гувоҳномасининг амал қилиш муддати 10 йил қилиб белгиланган. Агар гувоҳномангизнинг муддати ўтиб кетган бўлса, хавотирга ўрин йўқ. Уни янгилаш тартиби юқорида келтирилган оддий алмаштириш жараёни билан деярли бир хил.
Муддати ўтган гувоҳнома учун жарима борми? Агар сиз гувоҳнома муддати тугаганидан кейин автотранспорт воситасини бошқармаган бўлсангиз, уни алмаштириш учун борганингизда ҳеч қандай жарима тўламайсиз. Жарима фақатгина муддати ўтган ҳужжат билан рулга ўтирганингиз ЙПХ ходими томонидан аниқланса қўлланилади.
Йўқотилган ҳайдовчилик гувоҳномасини тиклаш
Гувоҳномани йўқотиб қўйиш бироз мураккаброқ жараённи талаб қилади.
Керакли ҳужжатлар:
- Паспорт ёки ID-карта;
- Тиббий маълумотнома (083/ҳ шакл). Буни қандай олишни Тиббий справка мақоласида батафсил тушунтирганмиз;
- Ҳайдовчилар тайёрлаш мактабини битирганлик ҳақидаги гувоҳнома ёки имтиҳон варақаси;
- Давлат божи тўланганлиги ҳақида маълумот.
Қадамлар:
- Аввало ЙҲХБ га мурожаат қилиб, гувоҳнома йўқолгани ҳақида ариза ёзасиз.
- Сизга вақтинчалик рухсатнома (талон) берилиши мумкин.
- Белгиланган текширув муддатидан сўнг, сизга янги дубликат гувоҳнома берилади.
| Жараён тури | Тиббий справка | Имтиҳон варақаси | Жараён давомийлиги |
|---|---|---|---|
| Оддий алмаштириш | Талаб этилмайди | Талаб этилмайди | 1 иш куни |
| Йўқотилганда тиклаш | Мажбурий | Мажбурий | Текширувдан сўнг (1 ҳафтагача) |
Янги тоифа қўшиш (Тоифа ошириш)
Агар сизда "B" тоифаси бўлса ва сиз юк машинаси ("C" тоифа) ёки автобус ("D" тоифа) бошқармоқчи бўлсангиз, гувоҳномангизни алмаштиришингиз ва янги тоифа қўшишингиз керак бўлади. Турли тоифалар ҳақида батафсил маълумотни Права тоифалари мақоламиздан олишингиз мумкин.
Тоифа қўшиш қоидалари:
- Сиз махсус автомактабда керакли тоифа бўйича қайта тайёрлов курсида ўқишингиз шарт.
- Курсни тугатгач, ЙҲХБ рўйхатдан ўтказиш ва имтиҳон олиш бўлимида (МРЕО) ҳам назарий, ҳам амалий имтиҳон топширасиз.
- Имтиҳонлардан муваффақиятли ўтганингиздан сўнггина барча тоифаларингиз киритилган янги пластик гувоҳнома берилади.
Амалий маслаҳат: Янги тоифа олишда назарий имтиҳон саволларига сифатли тайёргарлик кўриш жуда муҳим. Янгиланган саволлар базаси билан машқ қилиш ва тестлардан осон ўтиш учун махсус ишлаб чиқилган ОсонПрава иловасидан фойдаланишни тавсия қиламиз.
Харажатлар ва тўловлар (2026-йил ҳолатига)
- Гувоҳномани алмаштириш божи: Одатда қонунчиликка кўра базавий ҳисоблаш миқдорининг 70% миқдорида (0.7 БҲМ) белгиланади.
- Агар жараённи my.gov.uz орқали амалга оширсангиз, тўлов учун 10% чегирма қўлланилади.
- Агар сиз гувоҳнома билан бирга тиббий кўрикдан ўтишингиз керак бўлса, поликлиникада тиббий комиссия хизматлари учун алоҳида тўлов қилинади.
Хулоса қилиб айтганда, ҳайдовчилик гувоҳномасини янгилаш жараёни бугунги кунда аввалгиларга нисбатан анча шаффоф ва тезкор. Ҳужжатларингизни вақтида жойига қўйиш ўзингиз учун ҳам хотиржамлик, ҳам кутилмаган жарималардан қочиш кафолатидир.
